European Media Partner

Ontstekingsstoffen zorgen voor vermoeidheid bij reumatische auto-immuunziekten

De ontstekingsstoffen die vrijkomen bij reumatische auto-immuunziekten veroorzaken ernstige vermoeidheid bij patiënten. Dat gebeurt doordat de ontstekingsstoffen de signaaloverdracht in de hersenen verstoren. Dat is de eerste conclusie uit onderzoek van dr. Mechiel Korte (Universiteit Utrecht) naar vermoeidheid door ontstekingsreuma. ReumaNederland financiert zijn onderzoek.

Hersenonderzoeker Korte doet onderzoek naar reumatische auto-immuunziekten zoals reumatoïde artritis (RA), axiale spondyloartritis (Ax-SpA) en jeugdreuma. “In ons onderzoek, dat alleen mogelijk is dankzij de steun van donateurs, hebben we kunnen aantonen dat de ontstekingseiwitten die vrijkomen bij deze vormen van ontstekingsreuma, zorgen voor een afbraak van neurotransmitters. Dit zijn signaalstoffen in de hersenen. De ontstekingsstoffen of cytokines zorgen onder andere voor een afname van voedingsstoffen in het bloed, waardoor de neurotransmitters onvoldoende bouwstoffen krijgen om goed te blijven functioneren.”


Slopend

De veranderde signaaloverdracht in de hersenen zorgt voor de slopende vermoeidheid waar mensen met ontstekingsreuma mee kampen. ”Die vermoeidheid is bij mensen met reuma anders dan bij mensen zonder reuma. De meeste mensen denken bij vermoeidheid aan te weinig slaap hebben of aan moe zijn doordat je veel gedaan hebt. Dat is wat ik ‘normale vermoeidheid’ noem, die met rust en slapen weer overgaat. Mensen met ontstekingsreuma hebben last van ernstige vermoeidheid die niet overgaat door extra slapen of uitrusten. Ik vergelijk het wel eens met wadlopen. Hoe harder je vooruit probeert te komen, des te dieper je wegzakt.”


Gevaar

Dr. Korte onderscheid drie vormen van vermoeidheid die uiteindelijk samenhangen met de verstoorde signaaloverdracht in de hersenen. “De vermoeidheid die misschien wel het meest de kwaliteit van leven van patiënten beïnvloedt, is ‘motivatievermoeidheid’. Alles kost moeite, ook de leuke dingen, en je geniet er veel minder van. Daarin schuilt een groot gevaar. De motivatie om eropuit te gaan wordt minder en patiënten lopen het risico zichzelf te isoleren. Een tweede vorm is fysieke vermoeidheid: moeite hebben met het opstarten en met lichamelijk bezig zijn gedurende de dag. De derde vorm is ‘mentale of cognitieve vermoeidheid’. Reumapatiënten zeggen vaak dat ze zich niet kunnen concentreren. Dat niet-helder zijn, de ‘brain fog’, komt ook door de verstoorde signaaloverdracht.”


Signaalstoffentekort

Er zijn sterke aanwijzingen dat bij reumatische auto-immuunziekten in de hersenen tekorten ontstaan aan de signaalstoffen dopamine, serotonine en noradrenaline. Dr. Korte: “Te weinig dopamine wordt in verband gebracht met anhedonie, oftewel gebrek aan plezierbeleving, maar kan bij mensen met reuma niet alleen zorgen voor de motivatievermoeidheid maar ook de lichamelijke vermoeidheid. Het gevolg: patiënten kunnen zich nauwelijks tot dingen zetten. Te weinig noradrenaline zorgt onder andere voor de concentratieproblemen en ‘brain fog’. Tekorten aan noradrenaline en serotonine worden ook in verband gebracht met motivatievermoeidheid en met depressieve klachten.”


Aanvullen

De huidige behandeling van ontstekingsreuma werkt nog onvoldoende op de vermoeidheid. De oorzaak ligt in de diversiteit aan cytokines die vrijkomen. Korte: “We weten uit recent onderzoek onder patiënten met RA dat het remmen van één ontstekingseiwit, TNF-alfa, ervoor zorgde dat serotonine in het brein weer toenam. Toch is de vermoeidheid bij mensen die een TNF-alfaremmer krijgen niet helemaal weg. Dat komt mogelijk doordat meerdere ontstekingsstoffen de aanmaak van signaalstoffen in de hersenen langdurig hebben verstoord door een tekort aan voedingsstoffen. Een mogelijke oplossing voor vermoeidheid bij reumapatiënten ligt daarom in het aanvullen van de tekorten aan voedingsstoffen die door reumatische auto-immuunziekten worden veroorzaakt.”


Steunt u dit onderzoek? Ga naar https://reumanederland.nl/onderzoek/steun-dit-onderzoek/


Delen

Journalist

Wouter van Hierden

Related articles