European Media Partner

Een medicijn tegen hartfalen

‘Cardiovasculaire aandoeningen’ is een alomvattend begrip en beschrijft eigenlijk alle aandoeningen die te maken hebben met hart en vaten zoals; hartfalen, een hartinfarct/aanval maar ook hoge bloeddruk, verhoogd cholesterol en verkalking van de vaten. 

In Nederland zijn er zo'n 1,5 miljoen mensen met een chronische hart- of vaatziekte en elke dag sterven er gemiddeld 103 mensen aan een hart- of vaatziekte, waarvan ongeveer een kwart jonger is dan 75 jaar. Hartfalen is een chronische, progressieve aandoening waarbij het hart niet in staat is om voldoende bloed rond te pompen om aan de behoeften van het lichaam wat betreft bloed en zuurstof te voldoen. Kortom, het hart kan zijn werklast niet bijhouden.


Hartfalen is een ernstige aandoening en meestal is er geen remedie waardoor de focus vooral ligt bij cardiovasculair risicomanagement. Dit houdt in aandacht voor de diverse factoren die het risico op aandoeningen kunnen verlagen zoals stoppen met roken, lichaamsbeweging en het verlagen van het cholesterol of de bloeddruk. 


Dat wil echter niet zeggen dat er veel gedaan wordt om een medicijn te vinden dat direct aangrijpt op de ziekte zelf. Grote farmaceuten leggen de nadruk vooral op het beïnvloeden van mechanismen die een rol hebben in de contractie van de hartspier zelf. Onlangs kondigden Amgen en Cytokinetics aan dat de FDA een fast track-aanwijzing had verleend voor een nieuwe selectieve cardiale myosineactivator. Ongeveer in dezelfde periode heeft Arena Pharmaceuticals ook een cardiale myotroop compound naar voren geschoven. Zo heb je nog meer voorbeelden waarbij het idee is om de contractie van het hart te forceren zonder de onderliggende problemen in het zieke hart aan te pakken.


Want wat we wel zien in de verschillende cardiovasculaire aandoeningen, is verlies van spiermassa in het hart. De ene aandoening zorgt voor een sneller verlies van spierweefsel (zoals bij een infarct) en bij de andere aandoening gaat dit meer geleidelijk. Het probleem is dat zelfs een geleidelijk verlies van spiercellen in het zieke hart uiteindelijk tot hartfalen kan leiden. Dit is zo omdat het hart (ondanks dat het een spier is) als een zeer laag zelf regenererend orgaan bekendstaat. In wetenschappelijk term staat het hart bekend, overigens net als de hersenen, als een post-mitotisch orgaan. Als je naar een gezond hart kijkt, dan zie je dat de aanmaak van nieuwe cellen erg laag is en we beginnen nu pas te begrijpen waarom dat zo is. Het nieuwe denken is dat dit lage vernieuwingspercentage in het hart fysiologisch is voor contractie. Het kort door de bocht forceren van de hartcellen om te delen heeft desastreuse gevolgen gehad voor het hart in proefdieren. Dus het idee om zieke harten waarin de spiercellen al onder stress staan enerzijds door systemische aandoeningen en anderzijds intrinsiek door uitval van spiercellen te forceren om harder te werken… Vul dat maar zelf in!


Saillant weet inmiddels dat het feit dat de cellen in het hart normaal gesproken niet delen, niet betekent dat dit helemaal niet kan. “Cardiologen ontdekten onlangs dat patiënten die wachtten op een harttransplantatie, en waarbij een apparaat het rondpompen van het bloed tijdelijk overnam, wél nieuw weefsel aanmaakten”, vertelt Ad van Gorp, medeoprichter van Saillant. “Toen het donorhart uiteindelijk kwam zag men dat de beschadiging in het oude hart minder groot was geworden en dat het hart er beter uitzag. Er was dus wel degelijk een mogelijkheid tot genezing in het hart.” Dit fenomeen is inmiddels ook in verschillende diermodellen gevalideerd.


Het principe van zelf-regeneratie van het zieke hart heeft geleid tot oprichting van Saillant Therapeutics B.V. door twee biomedische wetenschappers Ad van Gorp en Hamid el Azzouzi. De volgende vraag is dan hoe we dit met medicijnen kunnen realiseren, zodat het helemaal niet zo ver hoeft te komen dat een machine het rondpompen van het bloed op zich neemt. “Dat zijn we vervolgens gaan onderzoeken”, stelt Van Gorp. “Waar we achter zijn gekomen is dat hartspiercellen intrinsiek heel veel te verduren hebben, vooral in een ziek hart en dat de stress-coping mechanismen niet voldoende bescherming bieden. Stoffen die deze stress-coping mechanismen een handje helpen bleken voldoende om hartspiercellen te behouden. De volgende stap was om deze strategie toe te passen op pre-klinische diermodellen voor hartfalen. Daar zagen we dat behandelde dieren het goed deden en dat de hartfunctie erg goed was. Wat al helemaal een klap de pijl was, ook nieuw binnen het hartfalen onderzoeksveld, was niet alleen een afname van stervende hartspiercellen maar ook een toename van delende van hartspiercellen en dus aanmaak van nieuwe hartweefsel. Mind you, inductie van hartfalen was nog steeds aanwezig in die dieren wat erop duidt dat beïnvloeding van deze mechanismen hartspiercellen laten delen op een natuurlijke manier dat voldoende is om hartfunctie te behouden.”


Tot nog toe is het middel enkel getest op muizen, maar als alles meezit zou er over een jaar of acht een medicijn tegen hartfalen op de markt kunnen zijn, aldus Van Gorp. “Saillant is druk bezig de benodigde financiën te vergaren zodat we over kunnen gaan naar de volgende stap in de pre-klinische validatie en als het middel daar goed werkt is de kans heel groot dat voor mensen hetzelfde geldt en kunnen we verder met de klinische studies. En dat zou heel mooi zijn. Hartfalen kan je namelijk niet altijd voorkomen en de gevolgen zijn enorm. Zeker nu we steeds ouder worden zullen hartproblemen ook steeds vaker voor gaan komen. Door hier meer onderzoek nieuwe medicijnen tegen te ontwikkelen naar te doen kunnen we een hele hoop leed besparen.”

Delen

Journalist

Marjon Kruize

Related articles