European Media Partner

De weg naar een schone ruimte

In de zorg en in de farmaceutische industrie is een schone omgeving van groot belang. Om mens en/of product te beschermen mogen er in bepaalde ruimtes, zoals operatiekamers of ruimtes waarin medicijnen gemaakt worden, geen bacteriën of andere ongewenste stoffen aanwezig zijn en moet de lucht zo schoon mogelijk zijn. Om dat te realiseren worden op dit soort locaties zogenaamde cleanrooms gebruikt.

Een cleanroom is een deeltjesarme werk- of verblijfsomgeving waarin de mens en/of het product beschermd worden tegen contaminatie of besmetting. “Je wilt medewerkers natuurlijk niet in aanraking laten komen met gevaarlijke stoffen. Anderzijds is het vaak noodzakelijk dat producten niet vervuild raken”, vertelt Alex Jansen, expert op het gebied van cleanrooms. “Vaak zijn het de mensen die de meeste verontreinigingen in een cleanroom veroorzaken. In rust verliest een mens zo’n 50.000 deeltjes per minuut. Als je de mensen buiten zou kunnen houden zou zo’n ruimte veelal heel schoon blijven, maar dat is natuurlijk geen optie. Daarom draagt men in een cleanroom beschermende, goed afsluitende kleding, bewegen zij zich rustig door de ruimte en houden ze de deur zoveel mogelijk gesloten. Elke keer dat de deur opengaat en mensen binnen komen, kunnen er immers ongewenste deeltjes  meekomen.”


Echter, mensen zijn nooit helemaal perfect in hun gedrag en vaak komen in werkprocessen ook deeltjes vrij. Er zal dus ook techniek nodig zijn om ruimten schoon te houden, stelt Jansen. “Allereerst door de lucht in de ruimte intensief te filteren en te verversen, maar bijvoorbeeld ook door het toepassen van een laminar airflow werkgebied in de cleanroom te maken. De superschone  laminaire luchtstroming verhindert het toetreden van verontreinigingen en creëert  een superschoon werkgebied. . Denk hierbij bijvoorbeeld aan een operatiekamer waar patiënt, OK personeel en chirurgisch gereedschap tijdens de operatie in een superschone laminaire luchtstroom verblijven zodat schadelijke bacteriën niet in het wondgebied kunnen komen..”


In de farmaceutische industrie zie je dan vaak dat in de cleanrooms weer schone werkbanken staan waarin  wordt gewerkt, aldus Jansen. “In deze zgn. microbiologische veiligheidskasten worden de medicijnen geprepareerd. Deze kasten bieden product- en persoonsbescherming. Binnenin de kast voorkomt een laminaire luchtstroom dat de medicijnen niet vervuild raken met stoffen van buitenaf. Daarnaast zorgt een onderdruk in de kast er voor dat de persoon die het medicijn bereidt zelf niet de medicijndeeltjes inademt.”


Tijdens het ontwerp en de bouw van een clean room wordt al flink nagedacht over het voorkomen van contaminatie en  hygiëne. “Ook tijdens het bouwproces wil je geen vuil naar binnen brengen. Vervuiling die er niet is, hoef je niet schoon te maken.”, stelt Jansen. “Daarom wordt er zo mogelijk niet op locatie maar geprefabriceerd gebouwd. Vanuit een BIM ontwerp worden in de fabriek de clean room wanden en plafonds gefabriceerd en als bouwpakket schoon op de bouwlocatie afgeleverd . De cleanroom inclusief de installaties wordt daarna in het gebouw bij de farmaceut of het ziekenhuis opgebouwd. Zo voorkom je dat er vuil van de bouw in de ruimte terechtkomt. Naast een schoon bouwgebied, hoge kwaliteit en snelle bouwtijd,  zijn de ruimten  heel strak afgewerkt. Er mogen geen hoekjes en kiertjes zijn waar vuil in kan blijven hangen en bacteriën zich kunnen ontwikkelen.”


Als je deze maatregelen niet neemt, dan kan dat je duur komen te staan. “Sowieso zijn er voor de zorg en de farmaceutische industrie natuurlijk veel wetten en voorschriften van toepassing om de veiligheid van patiënten, medewerkers en medicijnen te garanderen”, stelt Jansen. “Jaarlijks moeten al deze ruimten worden gecontroleerd en gevalideerd op een juiste werking. Als een cleanroom niet goed werkt kan dat je flink geld kosten. Onduidelijk is dan nl. of tijdens productie een medicijn of persoon gecontamineerd is geraakt. Extra controles moeten worden gehouden en  medicijnbatches in quarantaine worden geplaatst , en soms zelfs worden vernietigd. Dat kost enorm veel geld. Om nog maar niet te spreken over de imagoschade mocht bekend worden dat jouw bedrijf onder slechte hygiënische omstandigheden heeft geproduceerd.”


Daarom is het ook belangrijk bij de bouw, gebruik en onderhoud van een cleanroom om met bedrijven en partners met gedegen kennis en ervaring in de clean room ontwerp en bouw in zee te gaan. Het bouwen en onderhouden van een clean room is nu eenmaal niet hetzelfde als dat van een kantoor,, aldus Jansen. “Partijendie jouw processen begrijpen en de risico’s hiervan kunnen inschatten en  de prestaties van de clean room ook kunnen waarmaken. Pas dan kun  je er zeker van zijn dat je de juiste clean room voor jouw bedrijf  krijgt en de veiligheid van mens en/of product gewaarborgd kan worden. Daarnaast blijft regelmatige controle op de werking en prestaties van de clean room natuurlijk essentieel. . Dat de ruimte bij de oplevering schoon was betekent zeker niet per se dat dat een jaar later nog steeds zo is. Daar moet je altijd bovenop blijven zitten wil je de werking van je clean room en een veilig product en veilig werken kunnen garanderen.”

Delen

Journalist

Marjon Kruize

Related articles